Na de voor de PvdA teleurstellend verlopen verkiezingen begonnen de onderhandelingen voor een nieuw college. De uitslag is inmiddels bekend. Er komt een college bestaande uit de Combinatie Gemeentebelangen (GB), CDA en GroenLinks. Hoe kon dit gebeuren?
Start
De verkiezingsuitslag is teleurstellend te noemen. We gingen van negen naar vijf zetels. Voor de laatste restzetel kwamen wij zeven stemmen tekort. Deze ging naar GB en zij kwamen daarmee op zeven zetels.
De onderhandelingen zijn gevoerd door de eerste drie van de lijst, te weten: Geert-Jan ten Brink, Henk Santes en Annemieke Smit. Wekelijks kwam de nieuwe fractie met bestuur en aangevuld met leden van de oude fractie en opvolgers bijeen. Tijdens deze gesprekken werden de onderhandelingsresultaten teruggekoppeld en werden keuzes voor het vervolg gemaakt.
Strategie
Duidelijk was dat de PvdA niet de leiding had over de onderhandelingen. Deze lag bij GB. Wij wilden de PvdA herkenbaar in een nieuw college krijgen, dat wil zeggen vanuit het eigen gedachtegoed en niet tegen elke prijs.
Gesprekken met GB
Op 8 maart was het eerste gesprek. GB wilde van iedere partij schriftelijk antwoord op vragen. Ook werd gevraagd naar de meest wenselijke combinatie. Onze inhoudelijke reactie is op basis van ons verkiezingsprogramma gegeven. De eerste inzet was een breed college bestaande uit GB, VVD en PvdA. Er moet fors bezuinigd worden, dat vraagt om scherpe keuzes en om een krachtig college. Wij meenden dat op deze manier gevonden te hebben.
Op 13 maart bleek ons dat GB en het CDA elkaar gevonden hadden. De PvdA mocht aanschuiven. Over de VVD werd het onaanvaardbaar tot drie keer toe uitgesproken. Dat had vooral te maken met personen en niet met de inhoud. Wij hebben toen vooral ingezet op het scherper krijgen van de argumenten om de VVD in te ruilen voor het CDA. Dit vanuit de gedachtegang dat de PvdA en de VVD in de afgelopen bestuursperiode constructief hebben samengewerkt.
In de loop van de week werd steeds meer duidelijk dat het eigenlijk alleen om personen en portefeuilles ging en niet om de inhoud.
Toen er een impasse ontstond, schakelde GB de burgemeester in voor een nadere informerende verkenning. Dat leidde tot een Nota van bevindingen, waarin twee kansrijke coalities werden genoemd: GB/CDA/PvdA en GB/CDA/VVD. Wij toonden ons vervolgens bereid om herkenbaar toe te treden tot een coalitie met CDA en GB. Daar is in eerste instantie niet op ingegaan door GB.
We kregen een telefoontje dat GB eerst met de VVD ging praten. De dagen erna waren stil.
Op 1 april zocht de VVD contact. Men voelde zich geschoffeerd door GB. Meerdere kandidaat wethouders waren niet acceptabel. Diezelfde avond werd de VVD afgeserveerd en mocht de PvdA weer meedoen. Op Goede Vrijdag volgde hierover fractieberaad en overleg met het bestuur. Er is toen besloten niet op de uitnodiging in te gaan, maar met de VVD een uiterste poging te doen om vanuit de inhoud een respectvol en krachtig nieuw college te formeren bestaande uit vier partijen (GB, CDA, VVD en PvdA). In de middag volgde een telefoongesprek met de fractievoorzitter van GB. Deze gaf aan pas na het Paasweekend te kunnen reageren. Die reactie volgde op 7 april. Er was een deal gesloten met GroenLinks.
Afrondend
De PvdA komt niet in het nieuwe college. Tijdens de onderhandelingen werd geen of nauwelijks waarde gehecht aan de inhoudelijke programmatische kant. Herhaaldelijk wees GB kandidaat-wethouders af. Dat past niet binnen fatsoenlijk en democratisch handelen, net zomin als het zich conformeren aan deze handelwijze door andere partijen om maar aan de onderhandelingstafel te kunnen blijven zitten.
De toekomst zal uitwijzen hoe stabiel en krachtig de nieuwe coalitie zal zijn.
De PvdA zal met volle overtuiging vanuit de inhoud het nieuwe college tegemoet treden.